12 Hayvanlı Türk Takvimi ile Çin takvimi aynı takvimdir. Çıkış noktaları olarak görüş farklılıkları vardır.
12 Hayvanlı Takvimi Nasıl Ortaya Çıkmıştır?
Doğu yazmalarının verdiği bilgiye göre yeni yılın öncesindeki günlerden birinde Buda dünyadaki bütün hayvanları çağırmıştır. O kendisine saygı gösterip yanına gelen her hayvana farklı, güzel hediyeler ve her birine bir yıl vereceğini söylemiştir. Bu haberi duyan hayvanların hepsi hemen onun yanına gelmişlerdir. Budanın yanına ilk olarak gelen 12 tane hayvan şu sıralananlardır: fare, sığır, aslan, tavşan, balık, yılan, at, koyun, maymun, tavuk, köpek, domuz. Aslında, Buda’nın yanına ilk gelen sığırmış. Ancak fare, iyice yakına gelinceye kadar sığırın sırtına binip gelmiş ve aradaki mesafe azalınca da sıçrayıp inmiş ve koşarak Buda’nın huzuruna ilk çıkan hayvan olmuştur. Her koşulda ilk olarak gelen 12 hayvanın her birine bir yıl yetiyormuş. Bu yılların her birine de ait olduğu hayvanın temel özellikleri verilmiştir.
Rivayet edildiğine göre insan 12 yılın hangisinde doğarsa bu doğduğu yıla adı verilen hayvanın özelliklerini taşırmış. Böylece yılın özelliği bilindiği için, 12 hayvanlı takvimin hangi yılında doğmuş olursa olsun insanın nasıl özelliklere sahip olabileceğini tahmin edebilmişlerdir.
Miladi Takvimden Türk Takvimine Çevirme Hesabı
çevirmek istediğiniz miladi yılın karşılığıdır.
YILLARIN 12 HAYVANLI TAKVİM KARŞILIKLARI
| Karşılığı | Yıl |
| Fare | 2020, 2008, 1996, 1984, 1972, 1960, 1948, 1936, 1924 |
| Öküz | 2021, 2009, 1997, 1985, 1973, 1961, 1949, 1937, 1925, |
| Kaplan | 2022 ,2010, 1998, 1986, 1974, 1962, 1950, 1938, 1926, |
| Tavşan | 2023, 2011, 1999, 1987, 1975, 1963, 1951, 1939, 1927, |
| Ejderha | 2024, 2012, 2000, 1988, 1976, 1964, 1952, 1940, 1928, |
| Yılan | 2025, 2013, 2001, 1989, 1977, 1965, 1953, 1941, 1929, |
| At | 2026, 2014, 2002, 1990, 1978, 1966, 1954, 1942, 1930, |
| Koyun | 2027, 2015, 2003, 1991, 1979, 1967, 1955, 1943, 1931, |
| Maymun | 2028, 2016, 2004, 1992, 1980, 1968, 1956, 1944, 1932, |
| Horoz | 2029, 2017, 2005, 1993, 1981, 1969, 1957, 1945, 1933, |
| Köpek | 2030, 2018, 2006, 1994, 1982, 1970, 1958, 1946, 1934, |
| Domuz | 2031, 2019, 2007, 1995, 1983, 1971, 1959, 1947, 1935, |
12 Hayvanlı Türk Takvimine Göre Karakter Özellikleri
Sıçan: hızlı, akıllı, çekici ve ikna edici
Öküz: hasta, nazik, inatçı ve muhafazakar
Kaplan: yetkili, duygusal, cesur ve yoğun
Tavşan: popüler, şefkatli ve samimi
Ejderha: enerjik, korkusuz, sıcak kalpli ve karizmatik
Yılan: büyüleyici, içten içe, içe dönük, cömert ve zeki
At: Enerjik, bağımsız, sabırsız ve seyahat etmenin tadını çıkar
Koyun: yumuşak, utangaç, kibar ve barış sever
Maymun: Eğlenceli, enerjik ve aktif
Horoz: bağımsız, pratik, çalışkan ve gözlemci
İt: sabırlı, çalışkan, cömert, sadık ve kibar
Domuz: sevgi dolu, hoşgörülü, dürüst, minnetkar
12 Hayvanlı Türk Takviminin Başlangıcı Ne Zamandır?
Birileri “12 Hayvanlı Türk Takvimi Mete Han’ın tahta çıkış tarihi olan M.Ö. 209’da başlar” der ama, bu yanlıştır. Milattan önce 2367 yılında başlar. Çünkü Orkun anıtlarında Kültigin’in, Bilge Kağan’ın ne zaman vefat ettikleri yazılıdır. Kül Tigin 27 Şubat 731’de vefat etmiştir, bu Koyun yılının 17. günüdür. Söz konusu durum Türk takvimi “M.Ö. 209’da başlar”a uymaz ama, “Milattan önce 2367 yılında başlar”a uyar. Keza Türk Bilge Kağan da. Bilge Kağan, 25 Kasım 734’te vefat eder, 22 Haziran 735 (Domuz yılının 5. ayında) yuğu yapılıp toprağa verilir.
12 HAYVANLI TAKVİM ÖZELLİKLERİ
- 12 yılın 5 katı olan 60 yıllık devreleri ile Göktürkler, Uygur Türkleri, Tuna Bulgarları, İdil Bulgarları da kullanmış ve Hiung-nu’lar da Çin’in hemen kuzeyinde bulundukları için büyük ihtimalle Türklerinde de kullanmıştır.
- Göktürk Yazıtları, Uygur kitap ve hukuk belgeleri, Tuna Bulgarları’nın yazıtları, Bulgar Hakanları Listesi ve Manas Destanı’ndaki bazı olaylar da bu takvim ile tarihlendirilmiştir.[2]
- Bu takvimde her hayvan bir yılı gösterir. Örneğin; “Pars Yılı” gibi. Her yılın o hayvanın özelliklerine göre şekillendiğine inanılır. Örneğin Maymun yılında eğlence ve hilenin artacağı inanışı vardır. Çağ adı verilen (ÇAĞ: 12×5=60 yıl) şeklindeki dönemler halinde ilerler ve bu rakam ortalama insan ömrüdür.
- Türklerin kullandığı en eski takvimdir.
- Güneş yılını esas alır .
- Her yıl bir hayvan adıyla anılır:
Yılların Özellikleri
| No | Hayvan | Diğer Söyleyişler | Farklı Kaynaklarda | Çince | Telafuz | Anlam | Hakas Takvimi | Özellikleri |
| 1 | Sıçan | Sıçgan, Sıçkan, Çıçgan | Küsgü | 子 | zǐ | Fare | Küske (“sıçan”) | Hareket, sezgi. |
| 2 | Ud | Ut, Uy | Buğa, Buga, Boğa | 丑 | chǒu | Öküz | İnek, İneh (“sığır”) | Sakinlik, akıl, bilinç. |
| 3 | Bars | Barıs, Pars | 寅 | yín | Pars | Tülgü (“tilki”) | Atılganlık, kavga. | |
| 4 | Tavışgan | Tavışkan, Tovışgan | Koyan, Koban | 卯 | mǎo | Tavşan | Hozan (“tavşan”) | Merhamet, korkaklık. |
| 5 | Lu | Luy, Ulu, Uluğ[not 2] | Bal, Balıg, Balık | 辰 | chén | Ejderha | Kileski (“ejder”) | Talih, zenginlik. |
| 6 | Yılan | Çılan, Cılan, Zılan | 巳 | sì | Yılan | Çılan (“yılan”) | Saygı, hürmet, korku. | |
| 7 | Yunt | Yund, Yont, Yond | Yılkı | 午 | wǔ | At | Çilgi, Çılgı (“at”)[6] | Acele, telaş, sürat. |
| 8 | Koy | Hoy, Honın, Konın | Koç, Koçkar, Huç | 未 | wèi | Koyun | Hoy (“koyun”) | Sevgi, dürüstlük,çokluk. |
| 9 | Biçin | Meçin, Meşin, Piçin | 申 | shēn | Maymun | Kizi (“kişi”) | Eğlence, kurnazlık. | |
| 10 | Tabuk | Tagaku, Toguk, Toğ, Takık | 酉 | yǒu | Tavuk | Tanah (“tavuk”) | İsyan, cimrilik. | |
| 11 | İt | İyt, İşt | Köbek, Kübek, Köpek | 戌 | xū | Köpek | Dorna, Torna (“turna”) | Sadakat, hissiyat. |
| 12 | Tonguz | Tonuz | 亥 | hài | Domuz | Öski (“keçi”) | Karmaşa ve sükunet. |
AYLAR
Bir yılda 12 ay vardır. Aylar birinçay (birinci ay) , ikinçay (ikinci ay), üçünçay (üçüncü ay), dördünçay (dördüncü ay), beşinçay (beşinci ay), altınçay (altıncı ay), yedinçay (yedinci ay), sekizinçay (sekizinci ay), dokuzunçay (dokuzuncu ay), onunçay (onuncu ay), onbirinçay (onbirinci ay) ve onikinçay (onikinci ay) şeklinde adlandırılmıştır.
