Türkiye’nin En İtibarlı Meslekleri (2026): Son Araştırma ve 2015–2020 Karşılaştırması

Türkiye’nin en itibarlı meslekleri hangileri? Mesleki itibarı doğrudan ölçen, karşılaştırılabilir ve kamuya açık kapsamlı araştırmalar arasında doğrulayabildiğimiz en güncel çalışma 2020’de yayımlandı. Bu araştırmaya göre ilk üçte tıp doktoru, hâkim ve üniversite profesörü bulunuyor. Fakat 2026 yılına ait yeni bir sıralama varmış gibi davranmak doğru değil. Bu yazıda en son doğrulanabilen veriyi, 2015 sonuçlarıyla birlikte değerlendiriyoruz.

Türkiye’nin en itibarlı 15 mesleği: Son doğrulanabilen araştırma

Akademisyen Lütfi Sunar tarafından hazırlanan Türkiye’de Mesleki İtibar: Dönüşen Çalışma Hayatı ve Mesleklerin Sosyal Konumu başlıklı makale, 2015’te oluşturulan mesleki itibar ölçeğini 2019 saha verileriyle yeniliyor. Bulgular 2020 yılında yayımlandı. Katılımcılardan 133 mesleğe 1 ile 100 arasında itibar puanı vermeleri istendi.

Listenin zirvesi: Tıp doktorları 87,17 puanla birinci, hâkimler 84,26 puanla ikinci, üniversite profesörleri 83,73 puanla üçüncü sırada. Pilotlar 82,65 puanla dördüncü; büyükelçiler ise 82,16 puanla beşinci sırada yer alıyor. Bu sıralama 2020 araştırmasının bulgularıdır; 2026 yılına ait yeni ölçüm olarak sunulmamalıdır.

2017’de yayımladığımız yazıyla karşılaştırınca neler değişmiş?

Hayat Gibi’de 10 Şubat 2017 tarihinde yayımladığımız Türkiye’nin En İtibarlı Meslekleri başlıklı yazı, 2015 tarihli ilk araştırmanın sonuçlarını aktarıyordu. O listede doktorluk birinci, profesörlük ikinci, hâkimlik üçüncü, öğretmenlik dördüncü sıradaydı. Aradan geçen dönemde aynı araştırma çizgisinin 2020 sonuçları, bazı mesleklerin konumunun değiştiğini gösteriyor.

• Doktorluk 2015 ve 2020 ölçümlerinde 1. sırada kaldı. Puanı 88,30’dan 87,17’ye değişti.
• Öğretmenlik 4. sıradan 14. sıraya geriledi; puanı 80,98’den 78,19’a indi.
• Avukatlık 16. sıradan 10. sıraya yükseldi; 72,87 olan puanı 79,70’e çıktı.
• Eczacılık 11. sıradan 24. sıraya düştü; puanı 75,79’dan 69,18’e geriledi.
• Psikologluk 12. sıradan 15. sıraya inerken puanı 75,55’ten 76,99’a yükseldi. Yani sıranın gerilemesi her zaman mutlak itibar puanının düştüğü anlamına gelmiyor.
• Oyunculuk (aktörlük) 58. sıradan 27. sıraya yükselirken, milletvekilliği 22. sıradan 11. sıraya çıktı.

Bu değişiklikler aynı kişilerin zaman içindeki fikirlerinin izlenmesiyle değil, iki farklı dönemde yapılan araştırmaların karşılaştırılmasıyla ölçüldü. 2015’te 126, 2020’de 133 meslek değerlendirildiği için özellikle yeni eklenen mesleklerin önceki sıralarıyla bire bir karşılaştırma yapmak mümkün değil.

Mesleki itibar nasıl ölçüldü?

2020’de yayımlanan çalışma için 1 Haziran–10 Temmuz 2019 tarihleri arasında 26 ilde 2.711 kişiyle yüz yüze görüşüldü. Eksik veya doğrulanamayan anketler çıkarıldıktan sonra 2.565 anket değerlendirmeye alındı. Kır-kent temsili dikkate alınan örneklemde her katılımcının mesleklere verdiği puanlar analiz edilerek bir itibar ölçeği oluşturuldu.

Burada ölçülen şey, insanların mesleklere atfettiği toplumsal saygınlık. Bir mesleğin gerçek maaşı, istihdam olanağı, çalışma koşullarının kalitesi ya da mesleği yapan her bireyin itibarı tek başına bu puandan çıkarılamaz.

Bazı meslekler neden daha itibarlı görülüyor?

Araştırmada yüksek itibarın özellikle eğitim düzeyi, beklenen kazanç, iş güvencesi, uzmanlık, otorite ve çalışma biçimi gibi faktörlerle ilişkili olduğu değerlendiriliyor. Uzun bir eğitim gerektiren ve karar alma yetkisi taşıyan mesleklerin listede üst sıralarda görülmesi bu çerçeveyle uyumlu.

Doktorluk neden ilk sırada?

Doktorluk, karşılaştırılan iki araştırmada da zirvede. Bu tablo; uzun eğitim süresi, yüksek uzmanlık beklentisi ve toplumsal açıdan kritik bir hizmet sunma özellikleriyle birlikte okunabilir. Ancak araştırma, tek tek katılımcıların doktorluğa neden yüksek puan verdiğini kesin bir nedensellik ilişkisi olarak kanıtlamıyor.

Öğretmenlik neden 10 basamak düştü?

Öğretmenlik 2015’te ilk dörtteyken 2020’de 14. sıraya geriledi. Bunun tek bir nedene bağlı olduğunu söylemek mümkün değil. Mesleğin algılanan çalışma koşulları, gelir beklentileri ve diğer mesleklerin göreli yükselişi olası açıklamalar arasında değerlendirilebilir. Ayrıca öğretmenliğin 78,19 puanla yine ilk 15 içinde bulunduğunu unutmamak gerekiyor.

Yeni meslekler ve yapay zekâ sıralamayı değiştirir mi?

Yapay zekâ, yazılım ve veri odaklı işlerin görünürlüğü artıyor; ancak bu gelişme yapay zekâ mühendisliği 2026’da ilk 10’a girdi gibi bir sonuca ulaşmak için yeterli değil. Bu sorunun yanıtı, söz konusu meslekleri de kapsayan yeni ve karşılaştırılabilir bir saha araştırmasıyla verilebilir. Bir alanın hızlı büyümesi, toplumsal saygınlığının aynı hızla arttığını tek başına göstermez.

En itibarlı meslek, en çok kazandıran meslek midir?

Hayır. İtibar araştırması sosyal algıyı ölçer; maaş sıralaması değildir. Aynı mesleği yapan kişiler arasında deneyim, çalışma alanı, kurum, şehir ve istihdam biçimi bakımından büyük farklılıklar olabilir. Yüksek itibar, yüksek gelir ya da garanti iş anlamına gelmediği gibi; düşük itibar puanı da bir işin topluma daha az katkı sunduğunu göstermez.

Özellikle fiziksel emek gerektiren işlerin araştırmada daha düşük değerlendirilmesi, o mesleklerin önemsiz olduğunu değil, toplumdaki algı ve statü eşitsizliklerini ortaya koyuyor. Çalışmanın sosyolojik açıdan önemli sonuçlarından biri de bu.

2026’da Türkiye’nin en itibarlı mesleği hangisi?

2026 yılı için doğrulanmış yeni bir ulusal mesleki itibar listesi tespit edemedik. Ulaşılabilen karşılaştırılabilir kapsamlı ölçümlerin sonuncusunda (2019 saha çalışması, 2020 yayını) tıp doktorluğu birinci sırada. Dolayısıyla doğru ifade “2020’de yayımlanan son doğrulanmış araştırmaya göre doktorluk birinci” olmalı; “2026’da doktorluk birinci seçildi” değil.

Sık sorulan sorular

Türkiye’de en saygın üç meslek hangisi?

2020 yılında yayımlanan karşılaştırılabilir araştırmaya göre tıp doktoru, hâkim ve üniversite profesörü.

Öğretmenlik kaçıncı sırada?

Aynı araştırmada öğretmenlik 14. sırada ve 78,19 puanda. 2015’te 4. sıradaydı.

Pilotluk 2015’e göre yükseldi mi?

Pilotluk 2020 listesinde 4. sırada. Ancak çalışmanın karşılaştırma tablosunda pilotluk için 2015’e ait karşılaştırılabilir sıra bulunmadığından “kaç basamak yükseldi” denemez.

Sonuç: Saygınlık değişiyor, güncel veriye ihtiyaç var

Hayat Gibi’nin 2017’de aktardığı ilk bulgular ile 2020’de yayımlanan araştırma yan yana konulduğunda bir yandan doktorluğun zirvedeki yerini koruduğu, diğer yandan öğretmenlik, avukatlık ve eczacılık gibi mesleklerde dikkat çekici değişimler olduğu görülüyor. 2026 itibarıyla mesleklerin toplumdaki yerini yeniden ölçen güncel ve karşılaştırılabilir araştırmalar, bu değişimin devam edip etmediğini anlamak için gerekli.

Not: Bu içerik 12 Ekim 2026 tarihinde kaynak kontrolü yapılarak hazırlanmıştır. 2026 sıralaması değil, 2015 ve 2020 araştırmalarının doğrulanabilen karşılaştırması sunulmaktadır.

Kaynaklar

• Lütfi Sunar (2020), “Türkiye’de Mesleki İtibar: Dönüşen Çalışma Hayatı ve Mesleklerin Sosyal Konumu”, Journal of Economy Culture and Society — karşılaştırmalı tablo ve yöntem bilgileri.
• Toplumsal Yapı Araştırmaları Programı (TYAP), Türkiye Çalışma Hayatı ve Meslekler Araştırması — çalışma özeti.
• TYAP, Mesleki İtibar Araştırması — 2015’te geliştirilen ölçeğe dair bilgi.
• Hayat Gibi (2017), Türkiye’nin En İtibarlı Meslekleri — arşiv yazımız.