Farklı Olan Dikkat Çeker: Von Restorff Etkisi (Tecrit Etkisi Nedir?)

İlk çalışılan psikiyatristin (Hedwig von Restorff) adında bir etki, bireylerin alışılmadık ya da benzersiz öğeleri diğer tekdüze kalemlere göre daha hızlı not almasına ve hatırlamasına neden olur. “Bir grupta farkli olan daha dikkat çeker, dikkat çekeni daha kolay öğreniriz ve hatırlarız.” anlamındaki etkidir. 1933 yılında Von Restorff tarafından tanımlanmıştır. Von Restorff etkisi, benzersiz veya ayırt edici olayları veya nesneleri ortak olanlara karşı hatırlama olasılığının artmasıdır. Eğitim psikolojisi yöntemi olarak adına Algısal Ayırt Edilebilirlik olarak rastlayabiliriz.

Öğrenilecek materyal içerisinde önemli olanlar eğer diğerlerinden farklı bir yazı,şekil,renk vb. ile diğerlerinden ayrılırsa daha kolay hatırlanacaktır.Örneğin,önemli kelimelerin altının çizilmesi,daha büyük yazılması,farklı renklerde yazılması yada fosforlu kalemle işaretlenmesi gibi teknikler hatırlamayı kolaylaştıracaktır. Bu duruma Von Restorff Etkisi yada tecrit etkisi denilmektedir.Bu etki şekil zemin ilişkisine oldukça benzemektedir. Örneğin : “metin,ağaç,insan,YAZI,kalem,kitap” bu kelimelerden “yazı” kelimesi diğerlerinden daha koyu,daha büyük ve değişik olarak yazıldığı için diğerlerine oranla daha kolay hatırlanacaktır. Von Restorff etkisi öncelikle bir kümedeki ayırt edici öğelere verilen artan ilginin bir sonucudur, burada bir set sözcüklerin bir listesi, birtakım nesneler, bir dizi olay veya insanların adları ve yüzleri olabilir.

Von Restorf Etkisi Örnekleri:

Tecrit etkisine hayatın her alanında örnekler vermek mümkündür. Birkaçını sıralayalım.

• İsmi farklı olan kişinin isminin hatırlanması.
• Öğretmenlerin bir sınıftaki yaramaz bir çocuğun ismini diğer öğrencilerden önce öğrenmesi.
• Bir insanin bir listedeki farklı renkte ve yazı tipinde yazılmış kelimeyi diğer kelimelerden önce akına kazıması.
• Kliplerde, reklamlarda, filmlerde ön plandaki esas kızın kırmızı elbise arka plandaki kızların siyah elbise giymesi gibi.
• Okulun ilk gününün, iş hayatının ilk gününün akılda kalması.
• Yüz tipi farklı olanın akılda kalması.
• Farklı tarzda üretilen reklamların hatırlanması. (Akbank Reklamı)